Action đàn guitar chuẩn là yếu tố then chốt giúp bạn chơi đàn dễ dàng, thoải mái và giữ được âm điệu chính xác của từng nốt nhạc. Ngược lại, nếu action quá cao hoặc quá thấp, trải nghiệm chơi đàn và chất lượng âm thanh sẽ bị ảnh hưởng đáng kể. Bài viết này của Guitar Bình Phước sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về action đàn guitar, cách xác định và hướng dẫn điều chỉnh action chuẩn từng bước để bạn có thể tự tin chơi đàn “phiêu” hơn.
1. Action Đàn Guitar Chuẩn Là Gì Và Cách Xác Định
Action đàn guitar được hiểu đơn giản là khoảng cách giữa mặt phím đàn và dây đàn. Khoảng cách này ảnh hưởng trực tiếp đến lực bấm dây và khả năng tạo ra âm thanh rõ ràng.
- Action thấp hơn tiêu chuẩn: Có thể gây ra hiện tượng rè dây khi chơi, do dây đàn dao động chạm vào các phím. Điều này làm giảm độ ngân của nốt nhạc và ảnh hưởng đến cảm giác khi bấm.
- Action cao hơn tiêu chuẩn: Sẽ khiến bạn gặp khó khăn khi bấm dây, cần dùng nhiều lực hơn, dễ gây đau tay và giảm tốc độ chơi.
Để xác định action guitar chuẩn, bạn cần biết cách đo độ cao tiêu chuẩn của dây đàn tại các vị trí quan trọng.
Dụng cụ cần chuẩn bị:
Bạn cần có một máy đo cảm ứng chuyên dụng hoặc một thước kẻ milimet nhỏ gọn để đo chính xác.
Vị trí đo: Bạn cần đo ở hai vị trí chủ chốt trên cần đàn:
- Tại phím 1: Khoảng cách này phụ thuộc vào lược đàn (nut). Bạn có thể kiểm tra chiều cao bằng cách ấn ngón tay cái lên các dây gần lược đàn và đo khoảng cách từ dây đến mặt phím bằng thước milimet.
- Tại phím 12: Khoảng cách này phụ thuộc vào xương đàn (saddle). Đây là khoảng cách từ mặt trên của cần đàn đến mặt dưới của dây đàn khi dây đang mở. Lưu ý, bạn chỉ nên đo chiều cao dây ở hai dây E bên ngoài (dây số 1 và số 6), không đo ở bốn dây giữa. Luôn đo chiều cao dây đàn ở tư thế chơi đàn bình thường, không phải khi đặt đàn nằm ngửa.
Action đàn guitar chính là khoảng cách giữa mặt phím đàn và dây đàn
Sau khi đo, bạn sẽ so sánh các chỉ số tại phím 1 và phím 12 với tiêu chuẩn cụ thể cho từng loại đàn Guitar Acoustic và Guitar Classic để biết action đàn đã chuẩn hay cần điều chỉnh.
1.1. Tiêu chuẩn Action Cho Guitar Acoustic
Với đàn Guitar Acoustic, action chuẩn của đàn thường được khuyến nghị như sau:
- Tại phím 1:
- Phía 3 dây treble (dây 1, 2, 3): Khoảng cách lý tưởng khoảng 0.4mm.
- Phía 3 dây bass (dây 4, 5, 6): Khoảng cách lý tưởng khoảng 0.8mm.
- Tại phím 12:
- Phía 3 dây treble (dây 1, 2, 3): Khoảng cách lý tưởng khoảng 2mm.
- Phía 3 dây bass (dây 4, 5, 6): Khoảng cách lý tưởng khoảng 2.8mm.
1.2. Tiêu chuẩn Action Cho Guitar Classic
Đối với đàn Guitar Classic, action chuẩn của đàn sẽ có sự khác biệt nhỏ:
- Tại phím 1:
- Phía 3 dây treble (dây 1, 2, 3): Khoảng cách lý tưởng khoảng 0.45mm.
- Phía 3 dây bass (dây 4, 5, 6): Khoảng cách lý tưởng khoảng 0.85mm.
- Tại phím 12:
- Phía 3 dây treble (dây 1, 2, 3): Khoảng cách lý tưởng khoảng 2.5mm.
- Phía 3 dây bass (dây 4, 5, 6): Khoảng cách lý tưởng khoảng 3.5mm.
Đo action guitar tại phím 1 và phím 12 để xác định mức độ chuẩn của action
Nếu action trên đàn Guitar Classic hay Acoustic của bạn không đạt các chỉ số tiêu chuẩn trên, bạn cần thực hiện điều chỉnh lại action của đàn. Hãy cùng tìm hiểu các bước điều chỉnh chi tiết sau đây.
2. Hướng Dẫn 3 Bước Điều Chỉnh Action Đàn Guitar Chuẩn Tại Nhà
Việc điều chỉnh action đàn guitar có thể được thực hiện tại nhà qua 3 bước đơn giản dưới đây.
2.1. Bước 1: Điều Chỉnh Truss Rod (Thanh Giàn)
Truss Rod, hay còn gọi là thanh giàn, là một thanh kim loại chạy dọc bên trong cần đàn, có vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh độ cong của cần đàn và ảnh hưởng trực tiếp đến độ cao của dây phía trên mặt phím. Do đó, điều chỉnh Truss Rod là bước đầu tiên và cơ bản nhất để điều chỉnh action guitar.
Bạn sẽ sử dụng cờ lê lục giác chuyên dụng để vặn chặt hoặc nới lỏng thanh giàn Truss Rod.
- Nới lỏng thanh giàn: Sẽ làm cần đàn cong hơn (hơi võng xuống), khiến dây đàn hạ thấp hơn so với mặt phím.
- Vặn chặt thanh giàn: Sẽ làm cần đàn thẳng hơn, khiến dây đàn căng và cao hơn.
Lưu ý quan trọng: Bạn nên điều chỉnh thanh giàn đủ chặt để cần đàn được thẳng vừa phải. Một cần đàn thẳng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc điều chỉnh lược đàn và ngựa đàn ở các bước tiếp theo.
Điều chỉnh Truss Rod để đảm bảo cần đàn thẳng và dây không quá căng hoặc võng
2.2. Bước 2: Điều Chỉnh Lược Đàn (Nut)
Sau khi điều chỉnh Truss Rod, bước tiếp theo là điều chỉnh lược đàn. Trước tiên, bạn cần kiểm tra lại chiều cao của dây so với mặt phím đàn tại phím 1 bằng thước đo để xác định chính xác action đang cao hay thấp so với tiêu chuẩn.
- Nếu muốn nâng cao lược đàn: Bạn có thể sử dụng các miếng bìa nhỏ, mỏng để chêm vào phía dưới lược đàn. Việc này sẽ giúp nâng toàn bộ lược đàn lên, làm tăng khoảng cách giữa dây đàn và mặt phím tại các phím đầu cần.
- Nếu muốn hạ thấp lược đàn: Bạn cần tháo lược đàn ra và sử dụng giấy mài mịn để mài bớt phần đáy của lược. Việc mài bớt vật liệu sẽ làm giảm chiều cao của lược, từ đó hạ thấp khoảng cách từ mặt phím đàn đến dây đàn.
Lưu ý quan trọng: Điều chỉnh lược đàn là một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và khéo léo cao, đặc biệt là khi mài lược đàn. Nếu thực hiện không chuẩn xác, bạn có thể vô tình điều chỉnh action quá thấp, gây ra hiện tượng rè dây nghiêm trọng. Hãy thực hiện từng chút một và kiểm tra thường xuyên.
Sử dụng miếng bìa để nâng cao lược đàn guitar khi cần điều chỉnh action
2.3. Bước 3: Điều Chỉnh Ngựa Đàn (Saddle)
Điều chỉnh ngựa đàn là bước cuối cùng và cũng rất quan trọng trong quá trình căn chỉnh action guitar. Chiều cao của ngựa đàn có thể được nâng lên hoặc hạ xuống tùy thuộc vào thiết kế của đàn. Trên một số cây đàn, bạn có thể điều chỉnh các vít nhỏ ở hai bên ngựa đàn; trên các cây đàn khác, bạn sẽ cần điều chỉnh cột điều chỉnh tương ứng.
Thông thường, bạn sẽ điều chỉnh chiều cao của ngựa đàn bằng cách làm bằng phẳng và giáp (cạo) bớt vật liệu ở phần đáy của ngựa đàn nếu muốn hạ action. Sau khi điều chỉnh, bạn cần gắn từng dây lên ngựa đàn, căng dây và kiểm tra lại độ căng cũng như khoảng cách từ dây đến mặt phím tại phím 12 để đảm bảo dây đàn có độ căng vừa phải và action đạt chuẩn.
Lưu ý quan trọng: Điều chỉnh ngựa đàn quyết định trực tiếp đến độ căng của dây đàn và action ở phần cuối cần. Bạn cần phải căng dây ở mức độ vừa phải, không quá chùng cũng không quá căng, để action guitar được chuẩn xác nhất. Hãy thực hiện cẩn thận và kiểm tra kỹ lưỡng sau mỗi lần điều chỉnh nhỏ.
Điều chỉnh ngựa đàn là bước cuối cùng để căn chỉnh action guitar chuẩn xác
3. Giải Đáp Các Thắc Mắc Thường Gặp Về Action Đàn Guitar
Để giúp bạn hiểu rõ hơn về action đàn guitar và có những điều chỉnh phù hợp, Guitar Bình Phước xin giải đáp một số thắc mắc phổ biến sau:
1. Khi chơi đàn guitar bị đau tay có phải do action quá cao?
Trả lời: Việc đau tay khi chơi đàn guitar có thể do nhiều nguyên nhân. Đối với người mới tập, việc đau tay là khá phổ biến do các ngón tay chưa quen với việc bấm dây. Nếu bạn đang sử dụng bộ dây có độ dày lớn (ví dụ: 13-56), bạn nên cân nhắc đổi sang bộ dây mỏng hơn (như 12-53, 11-52 hoặc thậm chí 10-47) để giảm áp lực lên ngón tay. Đồng thời, hãy kiểm tra action của đàn. Nếu action không đúng chuẩn và quá cao, việc điều chỉnh lại sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng đau tay và giúp bạn chơi đàn thoải mái hơn.
2. Khi chơi đàn guitar bị rè ở phím thấp có phải action đàn bị thấp?
Trả lời: Không phải mọi trường hợp guitar bị rè đều do action thấp. Âm thanh bị rè có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như độ cong cần đàn chưa phù hợp, phím đàn bị mòn hoặc không đều, hoặc thậm chí là do cách bấm của người chơi. Nếu dây bị rè ở những phím cao (trên phím 14), việc nâng action có thể giúp cải thiện tình hình. Tuy nhiên, nếu rè ở các phím thấp, bạn cần kiểm tra cần đàn cẩn thận hoặc xem xét tình trạng các phím. Tiếng rè ở ngăn phím cao đôi khi còn liên quan đến chất lượng gỗ, công nghệ lắp ráp cần đàn và thân. Do đó, việc lựa chọn một cây đàn guitar chất lượng ngay từ đầu sẽ mang đến âm thanh hài hòa và cân bằng hơn.
3. Bạn cần chuẩn bị gì để điều chỉnh action đàn?
Trả lời: Để tự điều chỉnh action đàn guitar tại nhà, bạn cần chuẩn bị một bộ dụng cụ cơ bản bao gồm:
- Cờ lê lục giác (Allen wrench) để điều chỉnh Truss Rod.
- Tua vít đầu Phillips.
- Kéo cắt dây (nếu cần thay dây).
- Thước milimet hoặc máy đo cảm ứng chuyên dụng.
- Miếng bìa mỏng và giấy mài mịn (để điều chỉnh lược đàn và ngựa đàn).
4. Tại sao action đàn lại bị thay đổi khi người dùng không tác động gì?
Trả lời: Action đàn guitar có thể thay đổi một cách tự nhiên mà không cần đến sự tác động trực tiếp của người chơi, do một số lý do sau:
- Khí hậu và độ ẩm: Sự thay đổi về nhiệt độ và độ ẩm trong môi trường có thể làm gỗ của đàn co lại hoặc giãn nở, dẫn đến thay đổi độ cong của cần đàn và ảnh hưởng đến action.
- Mức độ căng của dây đàn: Việc chơi đàn thường xuyên và cường độ cao có thể làm thay đổi dần độ căng của dây, tác động đến cần đàn và action.
- Sự thay đổi độ dày của dây: Khi bạn thay bộ dây mới có độ dày khác so với bộ dây cũ, action của đàn guitar cũng có thể bị ảnh hưởng và cần được kiểm tra, điều chỉnh lại.
Hy vọng với hướng dẫn chi tiết về cách điều chỉnh action đàn guitar chuẩn trên đây, bạn sẽ thực hiện thao tác này chính xác và nhanh chóng, giúp việc chơi guitar trở nên dễ dàng và cho ra âm thanh trong trẻo hơn. Để mang lại những âm sắc hoàn hảo và nâng cao kỹ năng chơi guitar, việc sở hữu một cây đàn guitar chính hãng, chất lượng là vô cùng quan trọng. Hãy ghé thăm Guitar Bình Phước để được tư vấn tận tình và tìm cho mình “người bạn đồng hành” lý tưởng với mức giá tối ưu nhất!